Recente reacties

    elektriciteitsprijs

     De ontwikkeling van de elektriciteitsprijs

    elektriciteitsprijsZonne- en windenergie zijn onuitputbaar. Maar betekent dat ook dat de elektriciteitsprijs negatief kan worden met een groeiend aandeel hernieuwbare energie? Of zullen de prijzen juist stijgen? Solar Monkey streeft naar meer zekerheid en vertrouwen in de markt van zonne-energie om zo de energietransitie te versnellen. Dit doen we met producten en diensten zoals onze ontwerpsoftware en Zonnegarant. Om gezamenlijk de energietransitie te versnellen is de prijs van elektriciteit en vooral de ontwikkeling van de prijs een bepalende factor. Om ontwikkelingen van de prijs van elektriciteit te begrijpen is het van belang om te snappen hoe de prijs op dit moment tot stand komt.

    In de vorige eeuw werd in Nederland de prijs van elektriciteit en gas door de overheid bepaald. Sinds de liberalisering beweegt de prijs dynamisch, op de golven van de vraag en aanbod. Door de toename van het aandeel duurzame energie in Nederland zijn niet alleen prijzen van brandstoffen belangrijk. Weersomstandigheden zijn bijvoorbeeld ook een belangrijke factor geworden in het aanbod van elektriciteit. Ook gaan factoren zoals de beschikbare capaciteit van elektriciteitscentrales over de grens steeds meer een rol spelen.

    De vraag
    De vraag naar elektriciteit verschilt van uur tot uur maar volgt een dagelijks patroon. De vraag is laag in de nacht en overdag hoog met uitschieters in de ochtenduren en avonduren.

    Figuur 1. Vraagcurve naar elektriciteit in December 2015

    Figuur 1. Vraagcurve naar elektriciteit in December 2015

    Het spreekt voor zich dat in een periode van economische recessie in Nederland de totale vraag lager zal zijn dan in een periode van economische groei.

    Het aanbod
    Elektriciteitsproducenten proberen hun aanbod af te stemmen op de vraag. Een gascentrale is bijvoorbeeld flexibel op te starten en kan haar productie precies afstemmen op het gewenste aanbod. Een zonne-energie producent is daarentegen afhankelijk van de weersomstandigheden en zal niet precies het productievolume kunnen afstemmen. Het aanbod zal hierdoor fluctueren.

    Hoe bepalen elektriciteitsproducenten hun productprijs?
    De kosten van elektriciteitsproducenten kun je opdelen in variabele en vaste kosten. Producenten bepalen hun kostprijs op basis van de variabele kosten. Elk uur van de dag berekent een producent wat het zou kosten om één extra eenheid (MWh) elektriciteit te produceren. Deze kosten voor de extra eenheid worden de marginale kosten genoemd. De marginale kosten zijn afhankelijk van de brandstofkosten en de kosten voor de CO2 uitstoot. En brandstofkosten zijn op hun beurt weer afhankelijk van de vraag en aanbod ervan.

    Laten we een fossiel voorbeeld nemen: kolen. Australië kampte in 2012 met ernstige overstromingen. Hierdoor werd het transport van kolen uit Australië bemoeilijkt, waardoor het aanbod in de markt krapper werd. Dit resulteerde in hoge kolenprijzen. Elke elektriciteitscentrale heeft daarom een eigen kostprijs. De kostprijs wordt vervolgens weer doorgegeven aan de markt.

    Hoe bepaalt de markt dan uiteindelijk de prijs voor elektriciteit?
    De kostprijs van alle elektriciteitscentrales wordt gerangschikt van laag naar hoog.  Deze rangorde heet de merit-order, oftewel de aanbodcurve, zie onderstaande afbeelding.

    Figuur 2, Merit-order in geval van een laag aandeel Renewable Energy Sources, RES

    Figuur 2. Merit-order in geval van een laag aandeel Renewable Energy Sources, RES

    De afbeelding illustreert duidelijk hoezeer de kostprijs van elektriciteit afhangt van de technologie die gebruikt wordt om elektriciteit op te wekken. Elke balk in de grafiek vertegenwoordigt een zekere technologie. De hoogte van elke balk geeft de kostprijs aan; de breedte de beschikbare capaciteit. Wind en zon zijn per definitie gratis, waardoor ze voorrang hebben op alle andere centrales. Gas is een relatief dure brandstof en staat daarom ook achteraan in de merit-order. De oranje verticale streep geeft de vraag aan. En de prijs is het snijpunt van vraag en aanbod.

    De invloed van hernieuwbare energie
    Wat gebeurt er met de prijs als er meer hernieuwbare energie wordt aangeboden?

    Figuur 3. Merit-order in het geval van een hoog aandeel Renewable Energy Sources, RES

    Figuur 3. Merit-order in het geval van een hoog aandeel Renewable Energy Sources, RES

    Zoals te zien op de bovenstaande afbeelding daalt de prijs op korte termijn zodra meer zonne- en windenergie wordt opgewekt.

    Invloed van de Noord-West Europese Elektriciteitsmarkt
    Niet alleen de invloed van hernieuwbare energie zal de gemiddelde elektriciteitsprijzen op korte termijn omlaag drukken. De Nederlandse markt maakt deel uit van de Noord-West Europese Elektriciteitsmarkt. Door deze Flow-Based marktkoppeling hebben de prijzen in de ons omringende landen een zeer grote invloed op de prijsvorming van elektriciteit in Nederland. De Duitse overheid heeft de ontwikkeling van duurzame opwekking dermate gestimuleerd, dat de stroomprijzen in drie jaar tijd met ruim een derde gedaald zijn. De goedkope groene stroom die tijdens piekuren in Duitsland in overvloed is wordt aan Nederland doorverkocht.

    De marktontwikkelingen
    De gehele Nederlandse  elektriciteitsmarkt is de laatste jaren sterk veranderd door het steeds groter worden aanbod van hernieuwbare energie op het net en de marktkoppeling. De keerzijde van groene stroom is dat de opwekking minder voorspelbaar en minder regelbaar is. Op windstille en bewolkte dagen stokt het aanbod van hernieuwbare energie, en moet er dus weer worden overgegaan op ‘fossiel’. Dat kan leiden tot heftige prijsschommelingen. De traditionele energiebedrijven hebben erg te lijden door de de lage elektriciteitsprijzen omdat ze hun vaste kosten niet meer terug kunnen betalen.
    De toekomst blijft altijd onvoorspelbaar. Maar in het meest waarschijnlijke geval dat de hoogte van de subsidies op hetzelfde niveau blijft zullen de elektriciteitsprijzen op korte termijn  laag blijven of misschien nog wel verder dalen. Op lange termijn zouden er verschillende scenario’s kunnen worden geschetst waarin zowel een prijsdaling als een prijsstijging mogelijk is.

    Wanneer zal de prijs dalen?
    De prijs zal verder dalen door:

    • een continu stijgend aandeel van ‘gratis’ wind en zon in Nederland
    • een stijgend aandeel goedkope stroom van gekoppelde landen
    • een continu lage of dalende prijs van olie en andere fossiele brandstoffen

    De aanbodcurve zal blijven verschuiven, zoals te zien in figuur 3, en de prijs zal laag blijven of dalen. De prijzen zouden tot een minimum kunnen zakken en de belastingen naar oneindig kunnen stijgen om het aandeel in duurzame energie in stand te houden.

    Wanneer zal de prijs stijgen?
    De prijs zal stijgen wanneer de negatieve effecten van de prijsschommelingen nog meer zichtbaar worden. In het onderstaande figuur 4 is het fluctuerende aanbod en de vraag over tijd weergegeven.

    Figuur 5. Aanbod en vraag over tijd

    Figuur 4. Aanbod en vraag over tijd

    De prijzen zouden dus stijgen door:

    • de blijvende lage elektriciteitsprijzen waardoor de traditionele (fossiel) energiebedrijven hun vaste kosten niet terug kunnen betalen. En daardoor de fluctuaties van het aanbod niet meer op kunnen vangen
    • het achterblijven van de ontwikkelingen van de energieopslag en “slimme” netten

    Deze factoren zouden resulteren in elektriciteitsschaarste op sommige momenten: de vraag is hoog maar het aanbod niet aanwezig. Dit zal uiteindelijk weer leiden tot hogere elektriciteitsprijzen om de schaarste op te kunnen vangen.

    Wat vindt u?
    De veranderingen in de Nederlandse elektriciteitsmarkt gaan gepaard met uitdagingen.  De behoefte aan flexibiliteit om om te gaan met fluctuerende hernieuwbare energie is hoog. Een goed marktontwerp, van producent naar gebruiker, is hier van belang.

    Figuur 6. Een flexibel markt ontwerp voor de Nederlandse elektriciteitsmarkt.

    Figuur 5. Een flexibel markt ontwerp voor de Nederlandse elektriciteitsmarkt.

    Wij van Solar Monkey zijn van mening dat de ontwikkeling van innovatieve energieopslagsystemen en “slimme” netten de flexibiliteit van de markt zal verhogen. Bovendien zal dit ook de energietransitie versnellen. In figuur 5 is een flexibel marktontwerp voor de Nederlandse elektriciteitsmarkt weergegeven.

    Een goed marktontwerp zal de vraag en aanbod in balans brengen waardoor er geen heftige prijsschommelingen optreden. De hernieuwbare energie zal beter kunnen worden gebruikt en de elektriciteitsprijs zal uiteindelijk ook in balans zijn.

    De toekomst blijft onzeker en de politieke situaties van binnen en buiten Nederland zullen de gehele energiemarkt altijd blijven beïnvloeden. Wellicht kunt u na dit artikel wel zelf invullen hoe de elektriciteitsprijs zich zal ontwikkelen. Graag horen wij uw reactie hierop!

    Category:
      elektriciteitsprijs
    00

    Leave a Reply

    Your email address will not be published.